BIP 444 یک سافت‌فورک موقت در لایه اجماع (Consensus) برای شبکه بیت‌کوین پیشنهاد می‌کند. هدف اصلی آن محدود کردن موقت اندازه فیلدهای داده در سطح اجماع است تا با یک “تهدید جدی” برای بقای بیت‌کوین مقابله کند.

انگیزه و ضرورت (Motivation)

انگیزه اصلی این پیشنهاد، انتشار اخیر Bitcoin Core 30 است که به دلیل استانداردسازی رسمی قوانین برای ذخیره‌سازی داده‌های بزرگ‌مقیاس (مانند OP_RETURNهای 100 کیلوبایتی)، تهدیدی جدی ایجاد کرده است.

• خطر اصلی: این اقدام، سوءاستفاده از سیستم را به یک مورد استفاده پشتیبانی‌شده تبدیل می‌کند و ریسک این را به وجود می‌آورد که یک بازیگر مخرب بتواند یک تراکنش با محتوای غیرقانونی یا شدیداً ناپسند استخراج کند.
• پیامد برای نودها: این امر مستقیماً توانایی یا تمایل مردم عادی برای اجرای فول نودهای اعتبارسنج (Fully Validating Nodes) را تهدید می‌کند، زیرا اپراتورهای نود مجبور به دانلود، ذخیره و انتقال هر تراکنش، حتی آنهایی که حاوی محتوای غیرقانونی هستند، می‌شوند. این وضعیت می‌تواند منجر به تمرکزگرایی اجتناب‌ناپذیر و تهدید امنیت و مدل “Don’t trust, verify” بیت‌کوین شود.
• راه حل: این سافت‌فورک موقت با اعمال قوانین جدید، به جامعه اجازه می‌دهد تا استانداردسازی ذخیره‌سازی داده در سطح اجماع را رد کند. این سافت‌فورک به صراحت موقت و دارای تاریخ انقضا است (در بلاک 987424، معادل 2027-02-01) تا زمانی برای اصلاح و دائمی کردن قوانین کمتر محدودکننده فراهم شود.

مشخصات فنی (Specification)

این قوانین اضافی بر بلوک‌هایی با ارتفاع از (تاریخ نامشخص) تا شامل بلاک 987424 اعمال می‌شوند. برخی از مهم‌ترین محدودیت‌ها عبارتند از:

• scriptPubKeyهای جدید: خروجی‌های جدید scriptPubKey که از 34 بایت تجاوز کنند، نامعتبر هستند، مگر اینکه اولین کد عملیاتی، OP_RETURN باشد که در این صورت تا 83 بایت مجاز است.
  • توضیح: محدودیت 34 بایت به این دلیل است که scriptPubKeyها باید به طور نامحدود در حافظه با دسترسی سریع (RAM) نودها ذخیره شوند و این محدودیت با موارد استفاده مدرن (مانند آدرس‌های P2WPKH یا P2TR) که شرایط خرج کردن را به witness منتقل کرده‌اند، مطابقت دارد.
• OP_PUSHDATA*: داده‌های با اندازه‌ی بیش از 256 بایت نامعتبر هستند، به جز push مربوط به redeemScript در BIP16 scriptSig.
• Taproot:
  • استفاده از نسخه‌های witness یا Tapleaf تعریف نشده (غیر از Witness v0 یا Taproot) نامعتبر است.
  • ضمیمه Taproot (Taproot annex) در پشته‌های شاهد نامعتبر است.
  • بلوک‌های کنترلی Taproot بزرگتر از 257 بایت نامعتبر هستند (که عملاً درخت مرکل را به 128 برگ اسکریپت محدود می‌کند).
  • Tapscriptهایی که شامل کدهای عملیاتی OP_SUCCESS* هستند، نامعتبر می‌باشند.
  • Tapscriptهایی که دستور OP_IF یا OP_NOTIF را اجرا می‌کنند، نامعتبر می‌باشند.

فعال‌سازی (Activation)

این BIP دو روش فعال‌سازی موازی را پیشنهاد می‌کند:

1. استقرار پیشگیرانه (Proactive Deployment): یک تاریخ فعال‌سازی از پیش تعیین شده (Flag Day) در ارتفاع بلاک 934864 (تقریباً 2026-02-01) با سیگنالینگ اجباری پیش از آن.
2. استقرار واکنشی (Reactive Deployment): در صورت ظهور فوری محتوای غیرقانونی در زنجیره (وضعیت اضطراری)، ماینرها بلوک حاوی محتوای غیرقانونی را رد کرده و قوانین جدید بلافاصله در بلوک بعدی فعال می‌شوند. این امر مستلزم یک سازماندهی مجدد (reorganization) زنجیره و ایجاد یک انشعاب زنجیره (chain split) است تا محتوای غیرقانونی از تاریخچه اصلی بیت‌کوین حذف شود.

ملاحظات و عواقب (Rationale & Tradeoffs)

• علت ایجاد انشعاب زنجیره (Chain Split): این سافت‌فورک قصد دارد یک انشعاب زنجیره ایجاد کند تا یک بلوک که قبلاً استخراج شده و حاوی محتوای غیرقانونی است، و تمام دنباله‌های آن، توسط شبکه کنار گذاشته شوند. این یک پاسخ اضطراری و واکنشی به یک بحران فوری است، نه یک اقدام پیشگیرانه.
• سابقه: بیت‌کوین حداقل در دو مورد قبلی (اشکال تورم در 2010 و تلاش برای هاردفورک ناخواسته در 2013) از سافت‌فورک‌های اضطراری شامل سازماندهی مجدد زنجیره (rollback) استفاده کرده است تا یکپارچگی بنیادی را بر تداوم کوتاه‌مدت اولویت دهد.
• تجارت‌های درگیر: سازمان‌ها و صرافی‌ها در کوتاه‌مدت ممکن است با اختلال روبرو شوند و باید آمادگی تعلیق موقت واریز و برداشت را تا زمانی که یک زنجیره پایدار و واحد با اثبات کار قابل توجه، تثبیت شود، داشته باشند.
• محدودیت‌ها (Tradeoffs): محدودیت 257 بایتی برای بلوک‌های کنترلی Taproot، اندازه درخت اسکریپت‌های روی زنجیره را مستقیماً محدود می‌کند و ممکن است پروژه‌های قرارداد هوشمند پیشرفته مانند BitVM را با مشکل مواجه کند. با این حال، این یک مصالحه پذیرفته شده کوتاه‌مدت است و انتظار می‌رود این محدودیت با انقضای سافت‌فورک برداشته شود.
• سانسور نیست: این پیشنهاد صرفاً یک نگهداری پروتکل است و سانسور تلقی نمی‌شود، زیرا قوانین به صورت جهانی، خودکار و بی‌طرفانه اعمال می‌شوند و بر اساس هویت کاربران نیستند. بیت‌کوین برای پول طراحی شده است، نه برای توزیع محتوا، و این قوانین از اپراتورهای نود در برابر مسئولیت‌های قانونی و اخلاقی محافظت می‌کنند.

نکته پایانی: این سافت‌فورک صرفاً یک مداخله هدفمند و موقت برای کاهش یک ریسک سیستمی ناشی از سوءاستفاده از بیت‌کوین به عنوان یک سیستم ذخیره‌سازی داده دلخواه است و قصد ندارد محدودیت‌هایی بر فعالیت‌های مالی یا اعتبار تراکنش‌های پولی واقعی اعمال کند.

منابع:

• Bitcoin GitHub – Reduced Data Temporary Softfork, (24 Oct 2025):
  • https://github.com/bitcoin/bips/pull/2017
• BIP 444 Draft, (24 Oct 2025):
  • https://github.com/dathonohm/bips/blob/reduced-data/bip-%3F%3F%3F%3F.mediawiki
• Persian Lightning Telegram group, (26 Oct 2025):
  • https://t.me/persianlightning/9855